Odporność i zdrowie
Jak wzmacniać odporność
Wojciech Feleszko
Specjalista pediatrii i immunologii
Warszawski Uniwersytet Medyczny
Każdy człowiek zapytany o rolę układu odpornościowego prawidłowo odpowie, iż jest on stworzony w celu ochrony przez zakażeniami. Większość z nas prawdopodobnie instynktownie będzie wiedziała, że aby odporność prawidłowo funkcjonowała należy:
- dostarczać organizmowi odpowiedniej ilości substancji odżywczych,
- zapewnić ruch,
- dostarczać tlenu (czyli tzw. „świeżego powietrza”),
- chronić go przed stresem, który jest czynnikiem, uważanym za silnie upośledzający odporność.
Nie ustają natomiast spekulacje na temat tego, w jaki sposób dzieci częściej chorujące, wychowywane w sytych społeczeństwach Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych mogłyby wzmacniać swoją odporność.
Ruch na świeżym powietrzu, niezależnie od warunków pogodowych wydaje się być uznaną metodą jej wzmacniania. Warto przy tym wspomnieć, iż kluczową rolę odgrywa też zapobieganie przegrzewaniu dziecka, które, jeżeli spocone i nagle wychłodzone, stanie się łatwym celem drobnoustrojów chorobotwórczych.
Za niewątpliwą zdobycz medycyny należy uznać szczepienia ochronne. Warto podkreślić ochronną rolę szczepienia przeciwko pneumokokom i przeciwko grypie. Obydwa z nich są zalecane lecz nie refundowane, co oznacza, że pozostają w gestii (finansowej) rodziców dziecka.
Inne zalecane metody: takie jak: hartowanie, przyjmowanie większych ilości witamin (np. C), celowe eksponowanie na zarazki – nie mają w chwili obecnej naukowego potwierdzenia.
Warto natomiast jeszcze raz zrewidować poglądy dotyczące niektórych zagadnień dietetycznych. Z praktyki lekarskiej wiadomo, że dziećmi często chorującymi są dzieci otyłe. Akumulująca się tkanka tłuszczowa jest nie tylko niepotrzebnym balastem, ale czynną hormonalnie tkanką przyczyniającą się do przedłużania procesu zapalnego. Pomijanie znaczenia tych faktów jest błędem prowadzącym do często niepotrzebnej, kosztownej diagnostyki domniemanych schorzeń u dzieci otyłych, źle odżywianych, spędzających czas przed telewizorem lub komputerem, chronionych przed wyjściem na dwór w obawie przed przeziębieniem.
Zatem, prawidłowo zbilansowana dieta, zawierająca odpowiednią porcję białka, tłuszczów i węglowodanów, wzbogacona o witaminy i składniki mineralne stanowi nie tylko konieczny budulec dla intensywnie dzielących się komórek układu odpornościowego, ale i gwarancję prawidłowego rozwoju dziecka. Niestety dieta wielu dzieci w Polsce jest uboga w warzywa, ziarna zbóż, kwasy omega - 3, w zamian za to obfituje w cukry (słodkie napoje, twarożki, jogurty, batoniki, przetworzona żywność), co powoduje jakościowe niedożywienie i może prowadzić do otyłości.
Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że wspomagające odporność działanie warzyw, przynajmniej w części oparte jest o spożycie zawartych w nich oligosacharydów, takich jak inulina lub fruktooligosacharydy. Szczególnie bogate w nie są szparagi, karczochy, cykoria, cebula i wykazują one działanie prebiotyczne. Są one zatem składnikiem żywności, który w sposób naturalny zwiększa jelitową pulę bakterii probiotycznych, czyli takich, które wywierają korzystne działanie na odporność człowieka.
Reasumując: prawidłowo zbilansowana dieta, to nie nadmierna podaż białka i witamin, lecz obecność w niej warzyw oraz oligosacharydów prebiotycznych.