Odporność i zdrowie
Odporność a stres
Iwona Sakowska-Maliszewska
specjalista pediatrii i gastroenterologii
Centrum Pediatrii w Sosnowcu
Psychoimmunologia - prawda, że brzmi imponująco? A może zatrważająco? Pomyśleć, ze to dziedzina tak bliska nam jak skóra. Zajmuje się zjawiskiem nie opuszczającym nas od urodzenia - stresem i jego wpływem na zdrowie. Naukowcy dawno zauważyli, że osoby żyjące w stresie mają obniżoną odporność i łatwiej zapadają na infekcje. Za to zjawisko odpowiedzialny jest neuropeptyd Y, ale dajmy mu spokój. Za chwilę medycyna znajdzie jakiegoś innego obco brzmiącego winowajcę. Ważne, że w warunkach narażenia na stres, hamuje aktywność układu odpornościowego blokując komórki zwalczające wirusy i bakterie.
Kiedy przedszkolak zostaje na kilka godzin oddzielony od mamy, czy wiemy co przeżywa? Dla niego to codzienny koniec świata, skazanie na samodzielność i ciągle nowe emocje.
A pierwszoklasista wyposażony w nowy garniturek, przyciężki plecak i śniadanie zapakowane do pudełeczka? Ile lęku budzi w dziecku nowe otoczenie, czy umie mu stawić czoła, sprostać oczekiwaniom? Dla jednego dziecka będzie to radosna przygoda, którą opowie potykając się w pośpiechu o własne słowa. Dla innego…stanie się koszmarem, którego ujściem będzie moczenie się w nocy, bóle brzucha, gorszy apetyt, a także niekończące się pasmo infekcji.
Zwykle mówimy, że dziecko trafia do „bakteryjnego tygla”, gdy idzie do przedszkola czy szkoły. Rzeczywiście chorzy koledzy stanowią istotne zagrożenie. Nie jest to jednak odosobniona przyczyna nieustannych nawrotów zapalenia gardła czy kataru. Przewlekły stres pomaga, by kontakt z kichającym otoczeniem kończył się przegraną. Odporny, zdrowy organizm zawsze podejmuje walkę.
Co zrobić by dziecko umiało walczyć nie tylko z chorobami, ale także ze stresem?
Nade wszystko bądźmy zawsze blisko niego, nie musi to oznaczać fizycznej bliskości, ale dziecko musi mieć pewność, ze kiedy spotka rodzica czy opiekuna zostanie wysłuchany, „wyprzytulany”. Musi mieć przekonanie, że jego problemy zostaną przeanalizowane partnersko, a nie umniejszane i bagatelizowane. Wszystko to da mu poczucie bezpieczeństwa, które stłumi lęk przed nowymi i nieznanymi przeżyciami.
Możemy też swobodnie przenieść niektóre zalecenia psychoterapeutów zajmujących się światem dorosłych do rodzinnej psychoterapii dziecka małego.
Szczególnie ważne elementy to:
- Duża dawka wysiłku na świeżym powietrzu
- Kontakt z wszechogarniającym spokojem natury
- Regularna gimnastyka (nawet z elementami jogi)
- Relaksacyjne ćwiczenia oddechowe
Warto ich spróbować, by przekonać się, że mogą sprawić cuda.
Należy pamiętać o odpowiedniej dla wieku ilości snu. Dobry, spokojny nocny wypoczynek to podstawa dobrego funkcjonowania w dzień.
Psycholodzy zalecają także wyciszające, wspólne układanie puzzli, klocków. Ćwiczenia spokojne, monotonne, ale za wszelką ceną czynione razem pozwalają dziecku przejść przez trudny okres i zrozumieć, że dorastanie i zmiany są oczywistą koleją losu.
Nie można pominąć wagi właściwego odżywiania, w tym składników pobudzających układ odpornościowy. Należy zwrócić uwagę na dostarczanie odpowiedniej ilości żelaza, magnezu, wapnia i wielu pierwiastków śladowych w diecie dziecka Kiedy przyjrzymy się długowieczności górali bałkańskich czy kaukaskich przychodzi na myśl tylko jedno skojarzenie – jogurty naturalne i szczepy bakterii probiotycznych.
Obecnie promuje się także naturalne substancje prebiotyczne, które zawarte w mlekach dla dzieci najmłodszych wytrwale stymulują odporność. Dla rodzica nie zajmującego się dietetyką to trudne zadanie właściwie ułożyć jadłospis swej pociechy, ale „kto pyta nie błądzi”. Wspólnie z lekarzem lub dietetykiem ze wszystkim można sobie poradzić.
Powiedzenie, że w „zdrowym ciele zdrowy duch”, znajduje w obecnym, szybkim, niezgodnym z tempem natury życiu swoją lustrzana parafrazę, ze „zdrowy duch daje także zdrowe ciało”. Zadbajmy więc o niego.