Odżywianie
Alergie pokarmowe, czy tylko na mleko krowie?
Dr Ewa Najberg
Pediatra alergolog
Centrum Zdrowia Dziecka
Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na cząsteczki spożywanego pokarmu. Nadwrażliwość ta może pojawić się w każdym wieku, choć zdecydowanie częściej występuje u dzieci, a zwłaszcza u najmłodszych niemowląt. Niedojrzały układ immunologiczny i przewód pokarmowy oraz wzmożona przepuszczalność nabłonka jelitowego umożliwia masywne przenikanie alergenów.
U noworodków i małych niemowląt objawy kliniczne mają bezpośredni związek ze spożywanym mlekiem. Potem, gdy dieta dziecka ulega urozmaiceniu zwiększa się liczba potencjalnych alergenów. W zasadzie każdy pokarm może być alergenem, ale zwykle uczulają produkty, które w danych kraju jada się najczęściej.
W Polsce najważniejszymi alergenami pokarmowymi są:
- mleko i jego przetwory,
- jajka,
- soja,
- zboża,
- kakao,
- czekolada,
- ryby i skorupiaki,
- orzechy,
- owoce cytrusowe i drobnopestkowe.
Natomiast rzadko uczulają:
- ryż,
- jabłka i morele,
- z warzyw: brokuły, kukurydza, marchew, ziemniaki, buraki, dynia,
- z mięs: jagnięcina, mięso z indyka, królika i kaczki.
Alergia pokarmowa może wywoływać różnorodne objawy kliniczne. Najczęściej powoduje biegunki, kolki, wymioty, swędzące wysypki i obrzęki. Uciążliwy katar, kaszel, duszności czy wysiękowe zapalenie ucha mogą być również związane z nadwrażliwością na pokarmy. Niekiedy alergia może powodować nadpobudliwość, apatię lub zaburzenia snu. Uczulenia wpływają bezpośrednio na rozwój dziecka i na jego kondycję psychofizyczną.
Aby skutecznie pomóc maluchowi należy wykryć szkodliwy pokarm, co nie zawsze jest proste. Dlatego u dzieci obciążonych alergią każdy nowy produkt spożywczy należy podawać osobno, w odstępach tygodniowych, aby łatwiej zidentyfikować uczulającą substancję. Pojawienie się niepokojących objawów będzie wskazaniem do usunięcia z diety szkodliwego pokarmu. Czasem w celu znalezienie prawdziwego winowajcy konieczne będzie wykonanie dodatkowych testów skórnych lub oznaczenie stężenia swoistych przeciwciał IgE przeciwko konkretnym alergenom. Pomocna będzie również analiza sposobu odżywiania malucha. Po ustaleniu listy szkodliwych alergenów trzeba zastosować odpowiednią dietę eliminacyjną, a kupując gotowe produkty w sklepie należy dokładnie czytać etykiety, aby sprawdzić, czy w danym produkcie nie ma składnika uczulającego. Czas stosowania diety zależy od rodzaju pokarmu i nasilenia objawów chorobowych.
W wieku niemowlęcym zdecydowanie dominuje alergia pokarmowa, a głównym alergenem jest mleko krowie. Jednak uczulenia na niektóre pokarmy (jajka, orzechy, ryby) mogą utrzymywać się dłużej, czasem nawet całe życie. Wraz z dojrzewaniem układu pokarmowego i immunologicznego większość dzieci (ok. 80%) na szczęście wyrasta z alergii pokarmowej.