Moje dziecko
Predyspozycje do alergii, czyli od czego zależy czy dziecko będzie alergikiem?
Dr Ewa Najberg
Pediatra alergolog
Centrum Zdrowia Dziecka
Alergia stanowi narastający problem medyczny i społeczny. W wielu krajach 20- 30% populacji cierpi na różne choroby uczuleniowe. Szczególnie często dolegliwości alergiczne występują u dzieci.
Wzrost zachorowań tłumaczy się negatywnymi skutkami postępu cywilizacyjnego, rozwojem przemysłu, zanieczyszczeniem i degradacją środowiska naturalnego, nadmierną chemizacją, zmianami klimatycznymi i spożywaniem zanieczyszczonej żywności. Alergii sprzyja tzw. zachodni styl życia, kiedy ludzie przebywają w zamkniętych, klimatyzowanych pomieszczeniach, palą papierosy, hodują zwierzęta domowe, używają wielu, rozmaitych środków chemicznych i kosmetycznych, spożywają żywność zawierającą różne „ulepszacze”, środki konserwujące i barwiące. Z drugiej strony jakby paradoksalnie wzrost alergii wiąże się z nadmierną higieną życia codziennego, zmniejszoną ilością zakażeń, częstym stosowaniem szczepień ochronnych i antybiotyków.
Zapadalność na choroby alergiczne jest wynikiem działania zarówno czynników genetycznych jak i środowiskowych. Czynniki genetyczne to tzw. atopia – dziedziczna skłonność do nadmiernego wytwarzania przeciwciał IgE przeciwko różnym, pospolicie występującym substancjom, zwanym alergenami. Niepodważalnym czynnikiem ryzyka wystąpienia alergii jest obciążający rodzinny wywiad atopowy. Skłonność do uczuleń można odziedziczyć po rodzicach, dziadkach i innych krewnych. Jeśli choruje matka lub ojciec, ryzyko wystąpienia alergii u dziecka wynosi ok. 40%, jeśli oboje rodzice mają uczulenie to szansa urodzenia nowego alergika wzrasta do 70%. Ale jeśli nikt w rodzinie nie ma alergii, to i tak u 12% potomstwa może wystąpić uczulenie.
U osób genetycznie predysponowanych do rozwoju alergii, rozmaite czynniki środowiskowe mogą mieć wpływ na pojawienie się pierwszych objawów chorobowych i przebieg kliniczny schorzeń uczuleniowych. Najważniejsze czynniki środowiskowe wpływające na rozwój chorób alergicznych to: antygeny wziewne i pokarmowe, stosowana dieta, dym papierosowy zanieczyszczenia powietrza, zakażenia, warunki klimatyczne, czynniki psychoemocjonalne.
Ostatecznie wynikiem działania czynników genetycznych i środowiskowych jest rozwój chorób alergicznych.
Na szczęście ryzyko pojawienia się alergii można przewidzieć i obliczyć. Dzięki wdrożeniu odpowiednich działań profilaktycznych objawom chorobowym można zapobiec.