Moje dziecko
Czytanie maluchowi wspiera jego rozwój
Zdzisława Hutorowicz
psycholog dziecięcy
Instytut Zdrowia Psychicznego i Rozwoju Osobowości
Dzieci uczą się poprzez zabawę. Najlepsza zabawka to ta, która fascynuje dziecko i do której ono chętnie wraca. Jedną z takich zabawek jest książka., która powinna, podobnie jak wszystkie dziecięce zabawki, być dostosowana do poziomu rozwoju dziecka. Nie może być zbyt trudna, ale nie może być też zbyt prosta. W pierwszym przypadku dziecko zniechęca stopień trudności, w drugim przypadku zabawa jest nudna.
Myślenie niemowląt i małych dzieci to myślenie konkretne (sensoryczno-motoryczne). Zasadniczą rolę spełniają tu spostrzeżenia, które dostarczają informacji o przedmiocie lub sytuacji. Aby dokładniej poznać przedmiot należy zbliżyć się do niego i spróbować manipulować nim.
W związku z tym malutkiemu dziecku potrzebne są książki, które stymulują wszystkie zmysły. Na kartkach takiej książki muszą być różne kolory, różne faktury. Powinna wydawać różne dźwięki. I co najważniejsze – można ją wziąć do buzi, potrząsać, postukiwać, rzucać . Każda strona to pojedynczy, kolorowy. bardzo wyraźny, realny obrazek przedstawiający znane niemowlęciu przedmioty: butelkę, smoczek, grzechotkę, piłkę, lalę, misia itp. Kiedy czytamy taką książeczkę zauważamy, że dziecko bardziej interesują obrazki niż słowa. Jeżeli tę samą książkę czytamy kolejny raz, niemowlę może przewidywać następny obrazek. Czytając nazywajmy wszystko co jest na obrazkach. Dziecko słucha nazw i kojarzy je z ilustracjami. Następnym etapem jest zadawanie pytań dziecku i prośba o wskazanie przedmiotu na obrazku: „A gdzie jest kotek?”.
Około 10 miesiąca życia wprowadzamy książki z prostą treścią, ale nadal z wyraźnymi, dużymi ilustracjami. Czytamy dziecku powoli, pokazując obrazki. Dziecko często okazuje emocje podczas czytania, szczególnie gdy napotka obrazek, który lubi. Pierwsze książeczki dziecka powinny być krótkie.
Dla dziecka, które ma rok utrudniamy zadanie. Pokazujemy w książce grupę zwierząt i prosimy o wskazanie kota lub psa. Możemy też poprosić o znalezienie konkretnego przedmiotu. Zachęcajmy malucha do samodzielnego odwracania stron. Mogą zdarzyć się przypadki rozdarcia kartek, ale dziecko nie robi tego celowo. Nie okazujmy zniecierpliwienia bo wkrótce nauczy się robić to lepiej. Niemowlętom kupujmy książki w twardej oprawie.
Starszym dzieciom zaczynamy czytać proste wierszyki, rymowanki oraz historyjki. Następnie bajki. To bajki pomagają dzieciom zrozumieć otaczający je świat, istniejące w nim zależności. Pozwalają odróżniać świat realny od świata fantazji.
Dzieci mają swoje ulubione książki: czytają je wielokrotnie. Chętnie o nich rozmawiają i na pytanie co dzisiaj czytamy, odpowiadają na przykład: „o smoku”. Często znają tekst na pamięć i korygują każdą popełnioną przez nas pomyłkę. Mimo przywiązania do tych ulubionych książek dawajmy dzieciom nowe książki. Może jedna z nich stanie się tą ulubioną i wzbogaci bibliotekę malucha.
Czytanie dziecku poza myśleniem rozwija też wyobraźnię. Można potem stosować pomysły pełne fantazji w codziennych zabawach. Można być królewną, smokiem itp. a to milowy krok do myślenia abstrakcyjnego.
Pamiętajmy o tym, że do prawidłowego rozwoju małego dziecka niezbędna jest przede wszystkim nasza obecność. To z nami najprzyjemniej spędza się czas. To co dziecko przeżyje wspólnie z nami jest dla niego najważniejsze Należy dzieciom poświęcać jak najwięcej uwagi, bawić się z nim, rozmawiać, odpowiadać na pytania i czytać mu. Wszystko to wzbogaca doświadczenia naszego dziecka.
To my nadajemy znaczenie przedmiotom z otaczającego malucha świata. Jeżeli my lubimy czytać i mamy w domu książki to i nasze dziecko będzie czytało. Dzieci identyfikują się z rodzicami i naśladują nasze działania.