Moje dziecko
Nowe umiejętności w krótkim czasie
Zdzisława Hutorowicz
psycholog dziecięcy
Instytut Zdrowia Psychicznego i Rozwoju Osobowości
Do jednych z najbardziej interesujących zajęć w naszym życiu należy obserwacja rozwoju małego dziecka. Nasze dziecko z dnia na dzień zachowuje się inaczej, uczy się nowych umiejętności.
Ważne są pewne ogólne zasady rozwoju dziecka:
- rozwój trwa od chwili poczęcia,
- ma charakter ciągły, chociaż czasami przebiega wolniej,
- dziecko musi dojrzeć do nauczenia się nowej sprawności,
- okresowe etapy rozwoju przechodzą wszystkie dzieci swoim indywidualnym tempem: im młodsze dziecko tym większe są różnice w tempie rozwoju.
Najwięcej zmian zachodzi w pierwszym roku życia dziecka, które nieustannie robi postępy i zdobywa wszystkie podstawowe umiejętności niezbędne w dalszym życiu. Następne lata to doskonalenie tego, czego nauczyliśmy się w czasie tych pierwszych dwunastu miesięcy naszego życia.
W tym czasie niemowlę zwiększa kilkakrotnie swoją wagę (donoszony noworodek waży przeciętnie około 3-3,5 kg, a roczne dziecko 9-10 kg). Następuje znaczny przyrost długości ciała(około 20 do 25 centymetrów). Rozwijają się ruchy ciała, w tym ruchy kończyn. Niemowlę uczy się w zasadzie wszystkiego: ruchów głową, utrzymywania głowy w pozycji pionowej, przewracania się z brzucha na plecy i odwrotnie, siadania, raczkowania, wstawania, schylania się po zabawki, poruszania się trzymając się sprzętów i samodzielnego chodzenia. Ponadto musi opanować sprawne posługiwanie się rękoma, chwytanie przedmiotów, ale także ich wypuszczanie z dłoni. Przekładanie zabawek z ręki do ręki oraz podnoszenie palcami i kciukiem drobnych rzeczy na przykład okruszków. Brzmi to niewiarygodnie, ale rzucanie przedmiotami też wymaga nauki. Wszystko to będzie bazą do biegania, skakania, wchodzenia i schodzenia po schodach, wspinania się, kopania piłki i jazdy na rowerze a także do coraz bardziej precyzyjnych ruchów rąk umożliwiających samodzielne ubieranie się i rozbieranie, jedzenie oraz posługiwanie się zabawkami.
Równolegle do postępów w rozwoju ruchowym musimy nauczyć się myśleć, rozwiązywać problemy, rozumieć zależności przyczynowo-skutkowe i porozumiewać z innymi, to znaczy rozumieć co mówią inni, ale też artykułować dźwięki i słowa. Dziecko zdobywa wiedzę poprzez manipulację przedmiotami i ich wielozmysłowe poznawanie, naśladowanie i ciągłe powtarzanie. Głównym sposobem jest zabawa.
Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze nauczenie się wyrażania emocji, zwracania na siebie uwagi i nawiązania bezpiecznej więzi z rodzicami oraz zdobycie zdolności do nawiązywania więzi społecznych.
To wszystko nam dorosłym wydaje nam się proste i oczywiste, bo jest nieodłącznym elementem naszego codziennego życia. Nasze dziecko musi się tego wszystkiego nauczyć, a ma na to tylko rok. Z istoty w pełni uzależnionej od opieki rodziców zmienia się w małego człowieka, który sprawnie się porusza, zaczyna mówić i poznaje świat. Stanie się wyjątkową osobą o określonym charakterze i osobowości.
Obserwujmy nasze dziecko z miłością i spokojną uwagą. Opowiadajmy o naszej miłości i jego wyjątkowości. Dziecko musi być pewne miłości swoich rodziców. Pamiętajmy, że każde dziecko jest inne. Opiekujmy się nim troskliwie, dopasowując swoje działania do jego możliwości i potrzeb. Okazujmy mu zrozumienie i cierpliwość Wspierajmy je i nie stawiajmy mu nadmiernych wymagań, którym nie jest w stanie sprostać, a wychowanie dziecka przyniesie nam wiele radości i satysfakcji.